Tên cơ quan đơn vị là yếu tố quan trọng hàng đầu. Nó ngầm xác nhận vai trò sở hữu bài hát của đơn vị đặt hàng. Còn việc nó xuất hiện ở đâu, là do tài năng của người nhạc sĩ (phụ thuộc vào thanh bằng trắc và cao độ của nốt nhạc). Ví dụ nếu tôi viết bài hát về ngành xây dựng mà không có chữ C.C.1, thì làm sao bạn biết đó là bài hát cho Tổng công ty Xây dựng số 1?

Tuy nhiên, có nhiều tên doanh nghiệp rất dài. Trong trường hợp này, tôi sẽ dùng những cái tên rút gọn, hoặc tên viết tắt. Chẳng hạn như trong bài hát “Tiếng hát sức trẻ Sagry“, tôi dùng chữ viết tắt “Sagry” thay cho “Tổng Công ty Nông nghiệp Sài Gòn”, mà ai nghe cũng hiểu. Hay Tổng Công ty Xây dựng Số 1 có tựa đề là C.C.1 – Xây dựng công trình thế kỷ.

Câu hỏi phụ: Vậy có lĩnh vực nào không cần đưa tên đơn vị vào không?

Xin trả lời là có, trong trường hợp, bạn thể hiện được nhiệm vụ chính và vị trí của đơn vị đó. Chẳng hạn trong bài hát về đơn vị đồn Công an Cửa khẩu Cảng hàng không Quốc tế Tân Sơn Nhất, tựa đề Người đồng chí an ninh cửa khẩu (2024), và bài Tôi là người gác cổng trời (Công an Cửa khẩu Cảng hàng không Quốc Tế Phú Quốc) (2023). Rõ ràng bạn thấy tên của 2 đơn vị này rất là dài. Thế nhưng Tôi không hề nhắc chữ “đồn công an” nào. Mà ngược lại, tôi đưa được hình ảnh đặc thù của người chiến sĩ an ninh kiểm soát thông hành, và vị trí làm việc tại sân bay Tân Sơn Nhất và sân bay Phú Quốc. Vậy là người nghe có thể hiểu bài hát đề cập đến lực lượng công an cửa khẩu của hai sân bay này.

Ngoài tên gọi riêng, giá trị lịch sử cũng là điểm đặc biệt của mỗi đơn vị. Bởi mỗi cơ quan doanh nghiệp đều có lý do khác nhau để thành lập. Lịch sử hình thành bao gồm cả mục tiêu ban đầu, cho đến những mốc son chuyển đổi và phát triển. Việc đưa giá trị lịch sử của đơn vị vào bài hát không chỉ khiến người nghe dễ hình dung tầm vóc, mà còn là sự tri ân công sức của những người xây dựng nên cho thế hệ doanh nghiệp hôm nay.

Tuy nhiên, đưa giá trị lịch sử vào âm nhạc không phải là cách liệt kê sự kiện một cách thô thiển. Nó phải được thể hiện bằng nghệ thuật khái quát hóa bằng ngôn ngữ sao cho tinh tế, và ý nhị. Bạn có thể tham khảo cách mà tôi đã đưa yếu tố này vào những bài hát như:

Lá chắn cho cuộc sống (Cảnh sát Cơ động) với lịch sử hình thành từ năm 1974 (khi đất nước sắp thống nhất) để bảo vệ an ninh miền Bắc.

Người đồng chí an ninh cửa khẩu (Đồn Công an Cửa khẩu Cảng hàng không Quốc tế Tân Sơn Nhất) với lịch sử sau ngày giải phóng, lực lượng vào tiếp quản sân bay Tân Sơn Nhất để chuẩn bị cho an ninh hàng không Việt Nam.

Người vẽ nguồn sáng tương lai (Công ty Cổ phần Xây dựng Điện 2 – PECC2), với lịch sử hình thành từ những kỹ sư đi đo vẽ công trình thủy điện Trị An.

Tôi là người gác cổng trời (Đồn Công an Cửa khẩu Cảng hàng không Quốc Tế Phú Quốc), hình thành với những cán bộ chiến sĩ từ Bắc Trung Nam, khi Phú Quốc chính thức mở đường bay Quốc tế.

Không phải đơn vị nào cũng có quá trình hình thành và mốc son chói lọi. Trong trường hợp này, yếu tố giá trị trọng tâm phải được đưa vào lời ca. Việc khái quát hóa giá trị của đơn vị cũng vẫn phải thực hiện bằng sự sắp xếp tinh tế từng câu từng chữ. Nếu lời hát chỉ là những câu khen “khách sáo” một cách khiên cưỡng trên những nốt nhạc, thì chứng tỏ người nhạc sĩ chẳng có sự tinh tế nào. Bạn phải nhớ, 1 bài hát chỉ chưa đầy 5 phút để thể hiện, nên nếu ca từ lóng ngóng, lủng củng, thì người nghe sẽ không dung nạp được bất kỳ cảm xúc nào cho doanh nghiệp của bạn, dù họ vẫn vỗ tay khen lấy lệ.

Bạn có thể tham khảo một số bài hát mà tôi đã viết như:

Agribank – Tiếp sức tương lai Agribank – Tiếp sức tương lai, tôi dùng những câu hỏi tu từ liên quan đến nhà nông, để thể hiện sự mục đích cốt lõi của Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam, là hỗ trợ phát triển nhà nông.

Tâm tình người thợ Dung Quất, ngành dầu khí

Bài ca kỳ nghỉ hồng: trở thành bài hát truyền thống của chiến dịch Kỳ nghỉ hồng

Chuyện vùng Gò hôm nay: bài hát về Quận Gò Vấp

Dễ nghe: hay còn gọi là “nghe lọt tai”. Tuy nhiên, riêng việc nói “lọt tai” người nghe đã không hề dễ, huống hồ là dùng tới âm nhạc. Nhất là khi doanh nghiệp có thành phần trí thức cao, chắc chắn không dừng lại ở những bài hát dễ nghe như “Jingle Bell”.

Một sai lầm là nhầm tưởng “dễ” đồng nghĩa với “đơn giản”. Ta hãy thử điểm lại xem, những bài hát được giới trẻ yêu thích hiện nay có “đơn giản” không? (về giai điệu và ca từ). Rõ ràng là không, vì nếu nó dễ thế thì chắc chắn hàng trăm bài sáng tác giống nhau rồi. Những ca khúc có chỗ đứng không hề “đụng hàng”, và không ai “nhái” được.

Vậy nếu muốn đồng nghĩa với “đơn giản” thì phải là “dễ dãi”, mà điều này thì trái với “dễ nghe”. Vì vậy bài hát cho doanh nghiệp phải có một chất liệu ít đụng hàng. Như thế mới khác với bài hát của “đối thủ cạnh tranh” được.

Dễ hát:

Và khi người ta nghe thuận và thích, thì tự động bài hát thấm vào người nghe, và họ hát một cách dễ dàng.

Dễ nghe nhưng không dễ dãi. Đó là tiêu chí của người nhạc sĩ chuyên nghiệp.